Bariono


Barionoj (de greka βαρύς — multepeza) — estas familio de elementaj partikloj, kiu inkluzivas forte interagantajn fermionojn, konsistaj el tri kvarkoj de diferaj kolorŝargoj. Ekspektata estas ekzisto de t.n. ekzotaj barionoj, kiuj konsistas je kvin aŭ pli kvarkoj (ekz. pentakvarko), sed tio ankoraŭ ne estas pruvita. Barionoj kaj mezonoj apartenas al grupo de hadronoj.

Barionoj, sortitaj al pli granda maso, estas: protono, neŭtrono, lambda-hiperono, sigma-hiperono, ksi-hiperono kaj omega-hiperono. Maso de omega-hiperono estas 3287-oble maso de elektrono kaj preskaŭ 1.8-oble maso de protono.

Plej stabilaj barionoj estas protono kaj neŭtrono (kiuj kune estas nomitaj nuklonoj). Protonoj, laŭ modernaj scioj, estas absolute stabila, kaj neŭtrono povas disfali post kvantuma vivdaŭro de ĉirkaŭ 1000 sek. Pli pezaj barionoj disfalas post tempo de 10−23 ĝis 10−10 sek.

Nuklonoj konsistas el u kaj d-kvarkoj. Protono havas konsiston uud kaj neŭtrono udd. Kune kun siaj nestabilaj ekscitaj variantoj ili kompozas grupon de N-barionoj.

Barionoj, kiuj enhavas na almenaŭ unu s-kvarko, sed ne pli pezaj kvarkoj, nomiĝas hiperonoj.

Klasado de barionoj


Entute en familio de barionoj estas jenaj grupoj:

Krome, ekzistas multegaj ekscitaj variantoj de supremenciitaj partikloj kun tre mallonga vivdaŭro.

Disfaloj de plimulto de malmultepezaj barionoj okazas pro malforta nuklea forto, kaj do ili vivas relative longe (la sola ekskludo estas Σ0-hiperono).

Malmultepezaj barionoj (hiperonoj, Δ-barionoj kaj nuklonoj) apartenas al grupoj laŭ spino: aŭ al dekopo (spino 3/2: Δ-barionoj, Ω-hiperonoj kaj ekscitaj variantoj de Σ- kaj Ξ-hiperonoj), aŭ al okopo (spino 1/2: nuklonoj, Σ-, Λ- и Ξ-hiperonoj).

Bariona nombro


Pli detalaj informoj troveblas en artikolo Bariona nombro.

Ĉiuj barionoj sekvas leĝon de konservo na bariona nombro: en ĉiu fermita sistemo diferenco inter nombro de barionoj kaj nombro de kontraŭbarionoj estas konstanta. Tiu ĉi diferenco nomiĝas bariona nombro. Oni ne scias, kial ĝi estas tiel neŝanĝebla - almenaŭ, neniu kalibra kampo estas trovita konekta al tiu ĉi fenomeno. Eble en iuj moderne trovitaj fenomenoj, ne kongruaj al norma modelo, tiu leĝo ne plu validas. Se bariona nombro povas ne konserviĝi, el tio sekvas ke protono (la malplej multepeza el barionoj) povas disfali. Tamen, disfalo de protono ankoraŭ neniam observeblis. Nun estas prediktita nur soba limo de vivdaŭro de protono - inter 1029 kaj 1033 jaroj, depende de atendebla vojo de disfalo.

Vidu ankaŭ









Kategorioj: Barionoj




Informoj kiel: 29.09.2021 06:34:25 CEST

Fonto: Wikipedia (Aŭtoroj [Historio])    Permesilo: CC-BY-SA-3.0

Ŝanĝoj: Ĉiuj bildoj kaj plej multaj desegnaj elementoj rilataj al tiuj estas forigitaj. Iuj Ikonoj estis anstataŭigitaj per FontAwesome-Ikonoj. Iuj ŝablonoj estis forigitaj (kiel "artikolo bezonas vastiĝon) aŭ atribuitaj (kiel" hatnotoj). CSS-klasoj estis aŭ forigitaj aŭ harmoniigitaj.
Vikipedio-ligoj, kiuj ne kondukas al artikolo aŭ kategorio (kiel "Redlinks", "ligoj al la redaktopaĝo", "ligoj al portaloj") estis forigitaj. Ĉiu ekstera ligo havas plian FontAwesome-Ikonon. Krom kelkaj malgrandaj ŝanĝoj de dezajno, rimedo-ujo, mapoj, navigado-skatoloj, parolitaj versioj kaj Geo-mikroformatoj estis forigitaj.

Bonvolu rimarki: Ĉar la donita enhavo estas aŭtomate prenita el Vikipedio en la donita tempo, mana kontrolado estis kaj ne eblas. Tial LinkFang.org ne garantias la ekzaktecon kaj aktualecon de la akirita enhavo. Se estas informo malĝusta tiutempe aŭ malĝusta ekrano, bonvolu senti vin libera. kontaktu nin: retpoŝto.
Vidu ankaŭ: Presaĵo & Privateca politiko.